Begeleidingsratio bij een schooluitstap in Frankrijk: de regels in 2026

Organiseert u een schooluitstapje in Frankrijk en vraagt u zich af hoeveel begeleiders u nodig hebt? De regels van het Franse ministerie van Onderwijs verschillen naargelang het niveau en het aantal leerlingen en het soort uitstapje.

Voor de kleuter- en basisschool gelden minimumaantallen die in de Franse regelgeving zijn vastgelegd. In het collège en lycée bepaalt de schoolleider hoeveel begeleiding nodig is.

Hier vindt u de geldende regels, de uitzonderingen waar u rekening mee moet houden en voorbeelden om uw uitstapje voor te bereiden zonder in de officiële teksten te verdwalen.

Welke regels gelden voor schooluitstapjes in Frankrijk?

De referentietekst is de circulaire van 16 juli 2024, gepubliceerd in Bulletin officiel nr. 30 van 25 juli 2024.

Deze vervangt de circulaire van 13 juni 2023 en is van toepassing op schooluitstapjes en schoolreizen van openbare scholen, collèges en lycées.

De circulaire maakt onder meer onderscheid tussen uitstapjes zonder overnachting en schoolreizen met één of meer overnachtingen.

Belangrijke verduidelijking: de onderstaande verhoudingen gelden voor activiteiten die geen lichamelijke opvoeding of sport (APS) omvatten. Voor skiën, zwemmen en bepaalde buitenactiviteiten gelden specifieke regels.

Tabel met de begeleidingsnormen voor schooluitstapjes in Frankrijk

Hieronder staan de minimumaantallen volgens de circulaire van 16 juli 2024, met uitzondering van de verderop beschreven uitstapjes in de nabije omgeving.

De drempels worden berekend op basis van alle leerlingen die aan het uitstapje deelnemen, alsof ze één klas vormen. In de praktijk telt elke begonnen schijf mee: zodra een drempel wordt overschreden, al is het maar met één leerling, moet u een extra volwassene voorzien.

Dit zijn wettelijke minimumaantallen, niet noodzakelijkerwijs de meest geschikte begeleiding voor uw uitstapje. Een uitstapje in het stadscentrum, met veel verplaatsingen en meerdere groepen, kan meer volwassenen vereisen.

Op de kleuterschool: hoeveel begeleiders zijn nodig?

Voor een schooluitstapje met kleuters moet u normaal gesproken minstens twee volwassenen voorzien, van wie één leerkracht, voor een groep van maximaal 16 leerlingen.

Daarboven is één extra volwassene nodig per 8 leerlingen.

Voor een klas met 26 leerlingen uit de grande section die een dag op museumbezoek gaat, zijn bijvoorbeeld minstens vier volwassenen nodig.

De uitzondering voor uitstapjes in de nabije omgeving

De circulaire van 2024 versoepelt de regels voor bepaalde korte uitstapjes.

In de kleuterschool mag de leerkracht met slechts één andere volwassene op pad, ook als de klas uit meer dan 16 leerlingen bestaat, mits aan alle volgende voorwaarden wordt voldaan:

• De verplaatsing gebeurt te voet of met een speciaal ingehuurde bus.

• De bestemming ligt dicht bij de school.

• De totale duur bedraagt niet meer dan een halve schooldag.

Bij meer dan 24 leerlingen wordt de aanwezigheid van een extra volwassene nog steeds aanbevolen.

Met name deze uitzondering voor de kleuterschool is in 2024 gewijzigd. De circulaire van 2023 schreef de gebruikelijke begeleidingsnormen voor, ook voor korte uitstapjes dicht bij de school.

Op de basisschool: de regels van CP tot en met CM2

Bij een uitstapje zonder overnachting zijn minstens twee volwassenen nodig, van wie één leerkracht, tot en met 30 leerlingen.

Boven de 30 leerlingen moet u één volwassene toevoegen per 15 leerlingen.

Een klas met 28 leerlingen uit CM2 die het historische centrum van een stad bezoekt, moet dus minstens twee volwassenen voorzien.

Als twee klassen met in totaal 52 leerlingen samen op uitstap gaan, zijn vier volwassenen nodig.

Mag een leerkracht alleen met de klas op pad?

Ja, in één specifiek geval.

In de basisschool mag een leerkracht de klas alleen begeleiden bij een verplicht uitstapje in de nabije omgeving, te voet of met een speciaal ingehuurde bus, wanneer de totale duur niet langer is dan een halve schooldag.

Deze mogelijkheid geldt niet voor alle uitstapjes. Bij een bezoek dat de hele dag duurt of ingewikkeldere verplaatsingen omvat, gelden de gebruikelijke normen.

De schooldirecteur moet het uitstapje in alle gevallen goedkeuren en de veiligheidsvoorwaarden beoordelen.

In het collège en lycée: geen landelijk vastgesteld aantal

Anders dan in het basisonderwijs geldt er voor gewone schooluitstapjes in het collège en lycée geen landelijk vastgesteld aantal begeleiders.

De circulaire van 16 juli 2024 laat het aan de schoolleider over om het benodigde aantal begeleiders te bepalen.

Daarbij moet deze onder meer rekening houden met de leeftijd van de leerlingen, de groepsgrootte, de duur, de verplaatsingen en de moeilijkheden of risico’s van de route.

Het klopt dus niet dat één volwassene volgens de regels volstaat voor 30 leerlingen in het collège, of dat er in het lycée verplicht twee volwassenen per klas nodig zijn.

Neem bijvoorbeeld 60 leerlingen uit het collège die een stadswandeling maken. De schoolleider moet beoordelen of drie, vier of meer volwassenen nodig zijn, afhankelijk van de route, het verkeer, de manier waarop de groep bijeen wordt gehouden en de geplande activiteiten.

Voor uw aanvraagdossier is het nuttiger om een concreet plan voor te stellen dan alleen een aantal begeleiders te noemen. Geef aan wie toezicht houdt op de leerlingen, hoe de verplaatsingen worden georganiseerd en hoe er bij problemen wordt ingegrepen.

Bijzondere gevallen om rekening mee te houden

Een uitstapje met overnachting

In de basisschool gelden voor schoolreizen strengere drempels.

Tot en met 24 leerlingen zijn twee volwassenen nodig; daarna één extra volwassene per 12 leerlingen.

Voor de kleuterschool blijven de drempels uit de algemene tabel gelden.

In het basisonderwijs moet er op de verblijfplaats, ook ’s nachts, iemand aanwezig zijn met een EHBO-kwalificatie als geen van de medewerkers van de accommodatie die kwalificatie heeft. In het voortgezet onderwijs wordt zo’n kwalificatie aanbevolen voor het begeleidingsteam.

Een uitstapje met kleuters en basisschoolleerlingen

Als uw uitstapje zowel kleuters als basisschoolleerlingen omvat, gelden de normen voor de kleuterschool voor de hele groep.

Voor een groep van 35 leerlingen met kinderen uit de grande section en CP zijn bijvoorbeeld normaal gesproken vijf volwassenen nodig.

Een gezamenlijk uitstapje voor CM2 en sixième

Cyclus 3 omvat CM1, CM2 en sixième.

Bij een uitstapje zonder overnachting met leerlingen uit de basisschool en het collège binnen deze cyclus gelden de begeleidingsnormen voor de basisschool.

Lichamelijke opvoeding en sport

Voor uitstapjes met skiën, klimmen, wielrennen op de openbare weg of watersport kunnen extra begeleiding en erkende instructeurs nodig zijn.

Pas de normen voor een cultureel bezoek dus niet zomaar toe op een skidag of fietstocht.

Raadpleeg de circulaire nr. 2017-116 van 6 oktober 2017 en, voor zwemmen, de specifieke geldende bepalingen.

Wie mag meetellen als begeleider?

In het basisonderwijs maakt minstens één leerkracht deel uit van het team. De andere volwassenen kunnen leerkrachten, schoolpersoneel, ATSEM’s, ouders of vrijwilligers zijn.

De schooldirecteur moet de volwassenen schriftelijk toestemming geven. Voor sommige medewerkers, met name ATSEM’s, is ook toestemming van hun werkgever nodig.

Let op twee situaties:

AESH-medewerkers tellen niet mee voor de algemene begeleidingsnorm. Hun taak is gericht op de begeleiding van de betreffende leerling(en), niet op het toezicht op de hele klas.

Vrijwilligers met een service civique-status tellen evenmin mee voor het vereiste aantal begeleiders. Ze mogen aan het uitstapje deelnemen, maar mogen geen toezicht houden op een groep leerlingen.

Deze normen gelden ook tijdens het vervoer; de buschauffeur telt nooit mee als begeleider.

Controleer dus, voordat u op zoek gaat naar een extra ouder, welke personen daadwerkelijk mogen meetellen voor de begeleiding.

Lees voor meer informatie over hun rol, verantwoordelijkheden en de benodigde toestemmingen ook de Éduscol-gids voor schooluitstapjes.

Hoe houdt u toezicht op leerlingen die zich in een stad over teams verdelen?

Een rondleiding met de hele groep en een speurtocht in kleine teams brengen niet precies dezelfde uitdagingen met zich mee.

Bij een activiteit waarbij leerlingen verschillende routes volgen, is het voldoen aan de minimumbegeleidingsnorm op zichzelf niet voldoende om passend toezicht te garanderen.

De circulaire van 2024 staat toe dat de leerkracht het toezicht op groepjes leerlingen tijdelijk aan andere volwassenen toevertrouwt. Daarbij moet aan twee belangrijke voorwaarden worden voldaan: de leerkracht moet voortdurend weten waar de leerlingen zich bevinden en bij een incident zeer snel ter plaatse kunnen zijn.

De leerkracht moet de begeleiders ook de nodige veiligheidsinstructies geven.

Plan vóór een uitstapje in de stad daarom hoe er toezicht wordt gehouden op elk team, wat de grenzen van het toegestane gebied zijn, welk communicatiemiddel wordt gebruikt, waar de verzamelpunten zijn en wat er moet gebeuren als een leerling een probleem krijgt.

De leeftijd van de leerlingen speelt een grote rol. Een aanpak die geschikt is voor zelfstandige leerlingen in het lycée, is niet per se geschikt voor basisschoolleerlingen.

De verantwoordelijke voor het uitstapje en de schoolleiding moeten de begeleidingsregeling goedkeuren, rekening houdend met de regelgeving en de risico’s van de route.

Een urban escape game met Coddy als voorbeeld

Bij Coddy bestaan schooluitstapjes uit ontdekkingsspellen in de stad. Leerlingen gaan in teams op pad, meestal met vijf à zes personen, en lossen raadsels op met hun smartphone.

Elk team volgt zijn eigen route. Zo hoeft niet de hele klas op hetzelfde moment naar dezelfde plek, maar het toezicht moet wel zorgvuldig worden gepland.

Om de organisatie te vereenvoudigen, heeft de leerkracht toegang tot een online dashboard. Daar kan die de positie en voortgang van elk team in realtime bekijken en berichten sturen naar één team of naar alle teams.

Deze functie helpt bij de coördinatie. Ze vervangt noch de aanwezigheid van het vereiste aantal volwassenen, noch de toezichtsplicht: alleen de gps-locatie van een team biedt geen garantie voor de veiligheid van elke leerling.

Begeleiders kunnen gratis aan het spel deelnemen, hun eigen team vormen of de organisatormodus gebruiken. Hun deelname moet uiteraard verenigbaar blijven met de toezichtstaken die hun zijn toegewezen.

De uitgebreide antwoorden op de vragen ‘Kan ik mijn leerlingen tijdens het hele spel volgen?’ en ‘Blijven de leerlingen bij elkaar?’ vindt u in onze FAQ voor scholen.

Overweegt u dit soort uitstapje voor uw klas, dan kunt u een gratis demonstratie van Coddy aanvragen om het spel en het dashboard te ontdekken voordat u reserveert. Daarna kan een offerte worden opgesteld op basis van uw stad en het aantal deelnemers.

Controleer uw organisatie vóór vertrek

Onthoud voor de voorbereiding van uw uitstapje vooral dit: de begeleidingsnorm is een minimum en biedt niet automatisch garantie op veiligheid.

Houd bij het geplande aantal rekening met de leerlingen die daadwerkelijk meegaan, de volwassenen die toestemming hebben om hen te begeleiden en de omstandigheden van de route. Houd ook rekening met de mogelijkheid dat een begeleider zich afmeldt.

Zorg er ten slotte voor dat alle volwassenen de instructies kennen en dat iedereen weet op welke groep die toezicht houdt en hoe die bij een incident moet reageren.

Met een duidelijke organisatie die vóór vertrek is goedgekeurd, kunnen de leerlingen van het uitstapje genieten en kunnen de leerkrachten zich richten op de educatieve waarde ervan.