Een schooluitstap in België organiseren: regels en toezicht

U wilt met uw klas een schooluitstap organiseren, maar voordat u het met de schooldirectie bespreekt, hebt u nog enkele vragen. Hoeveel begeleiders moet u voorzien? Is toestemming van de ouders nodig? Dekt de schoolverzekering activiteiten buiten de school?

In Franstalig België gelden andere regels dan in Frankrijk. Voor een uitstap van één dag legt de Federatie Wallonië-Brussel geen algemene begeleidingsnorm vast die voor alle scholen geldt. De organisatie hangt onder meer af van de directie, het schoolbestuur en de omstandigheden van de uitstap.

Hier volgen de punten die u moet controleren om uw activiteit voor te bereiden, of het nu gaat om een cultureel bezoek, een speurtocht of een ontdekkingsdag in de stad.

Welke regelgeving geldt voor schooluitstappen in België?

In de Federatie Wallonië-Brussel (FWB) moet u eerst een onderscheid maken tussen twee situaties: schooluitstappen van één dag, zoals een museumbezoek, en pedagogische verblijven met overnachting, zoals bosklassen of sneeuwklassen.

De omzendbrief nr. 6289 van 3 augustus 2017 gaat over pedagogische verblijven met overnachting en heeft verschillende oudere omzendbrieven over buitenactiviteiten en meerdaagse schoolklassen vervangen, waaronder omzendbrief nr. 5777 uit 2016.

In het gewoon basisonderwijs zijn de regels voor verblijven met overnachting nu opgenomen in de jaarlijkse omzendbrief over de organisatie van het schooljaar, met name in omzendbrief nr. 9754 van 24 juni 2026 voor het schooljaar 2026-2027. Andere bepalingen kunnen gelden voor het buitengewoon onderwijs of bepaalde onderwijsnetten.

Deze teksten mogen niet worden gebruikt om de begeleidingsnormen voor verblijven met overnachting automatisch toe te passen op een uitstap van één dag.

En voor een uitstap zonder overnachting?

Voor daguitstappen bestaat er geen algemeen schema dat alle Franstalige scholen een vast aantal begeleiders per leerling oplegt.

Dat betekent niet dat de school een activiteit zonder regels kan organiseren. Toezicht op de leerlingen, veilige verplaatsingen en een goede organisatie van de activiteit blijven essentieel.

Raadpleeg voordat u het aantal begeleiders bepaalt het huishoudelijk reglement van uw school en eventuele instructies van de directie, het onderwijsnet of het schoolbestuur.

Hoeveel begeleiders zijn nodig voor een schooluitstap?

Dit is vaak de eerste vraag die de directie stelt.

Bij een uitstap zonder overnachting in het Franstalig Belgisch onderwijs moet het aantal begeleiders worden bepaald op basis van de omstandigheden van de activiteit, onder verantwoordelijkheid van de bevoegde schoolautoriteiten.

Er moet rekening worden gehouden met verschillende factoren:

• De leeftijd van de leerlingen. Een klas uit het derde leerjaar lager onderwijs is niet even zelfstandig als een groep uit het vijfde jaar secundair onderwijs.

• Het aantal leerlingen. Hoe groter de groep, hoe meer organisatie nodig is voor verplaatsingen en het bijeenbrengen van de leerlingen.

• De locatie. Een activiteit in een afgesloten ruimte brengt andere uitdagingen met zich mee dan een route door de straten van Brussel, Namen of Luik.

• De verplaatsingen. Openbaar vervoer, het oversteken van wegen en verplaatsingen tussen locaties moeten vooraf worden gepland.

• Het verloop van de activiteit. Een bezoek met de hele groep vraagt om andere toezichtmaatregelen dan een speurtocht met meerdere teams.

• Specifieke behoeften. Sommige leerlingen hebben mogelijk specifieke begeleiding nodig.

Voorbeeld: een klas van 26 leerlingen op uitstap

Stel dat een klas van 26 leerlingen uit het secundair onderwijs het centrum van Namen wil ontdekken.

Bij een rondleiding kan de klas bij elkaar blijven, met de leerkracht en de voorziene begeleiders.

Voor een speurtocht zouden de 26 leerlingen vijf teams kunnen vormen die verschillende routes volgen.

In dat tweede geval moet u nadenken over het toezicht op de groepen, de communicatiemiddelen en de mogelijkheid voor volwassenen om snel in te grijpen.

Het aantal begeleiders hangt af van de gekozen organisatie en de goedkeuring van de directie. Het zou misleidend zijn te beweren dat één vaste verhouding voor beide situaties volstaat.

Ons advies: leg de route, de verdeling van de leerlingen en de toezichtmaatregelen aan de directie voor voordat u bepaalt hoeveel volwassenen nodig zijn.

Is ouderlijke toestemming verplicht?

Voor een uitstap van één dag moet u onderscheid maken tussen ouders informeren, hun eventuele toestemming en de goedkeuring van de directie.

Toestemming van de school

Een uitstap die tijdens de schooluren wordt georganiseerd, moet worden goedgekeurd volgens de procedures van de school.

Voor een gewone uitstap zonder overnachting hoeft u de administratieve procedures voor pedagogische verblijven niet automatisch toe te passen.

De directie kan u vertellen welke documenten nodig zijn en hoe de goedkeuringsprocedure verloopt.

Toestemming van de ouders

Uit de omzendbrieven over verblijven met overnachting kan niet worden afgeleid dat voor elke daguitstap systematisch een afzonderlijke ouderlijke toestemming verplicht is.

De praktische afspraken hangen onder meer af van het huishoudelijk reglement en de instructies van de school.

Sommige scholen vragen aan het begin van het schooljaar een algemene toestemming voor buitenschoolse pedagogische activiteiten. Andere vragen voor elke uitstap schriftelijke toestemming.

Specifieke toestemming is bijzonder verstandig wanneer de activiteit buiten de gebruikelijke uren valt, een ongebruikelijke verplaatsing inhoudt of bijzondere omstandigheden met zich meebrengt.

In alle gevallen moeten ouders de informatie ontvangen die nodig is om de dag te organiseren.

Welke informatie deelt u met de gezinnen?

Uw brief of bericht kan de datum, vertrek- en terugkomsttijden, locatie, programma, verplaatsingen, benodigde materialen en eventuele kosten vermelden.

Vermeld ook de contactgegevens van de school en eventuele bijzondere instructies.

Als volgens de schoolregels voor een uitstap schriftelijke toestemming nodig is, gebruik dan het formulier dat door de directie is goedgekeurd.

Dekt de schoolverzekering excursies?

Bij een activiteit buiten de school moet u vóór vertrek nagaan welke verzekeringen van toepassing zijn.

Scholen in België beschikken doorgaans over twee soorten dekking:

De burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering komt, volgens de voorwaarden van de polis, tussen wanneer een verzekerde aansprakelijk wordt gesteld voor schade aan een derde.

De ongevallenverzekering voor lichamelijk letsel kan bepaalde kosten vergoeden na een ongeval dat een leerling overkomt, ook als er geen fout is vastgesteld, binnen de grenzen van de polis.

Excursies die als schoolactiviteiten erkend zijn, vallen doorgaans onder de verzekeringspolissen van de school. Ga er echter niet van uit dat alle activiteiten, alle deelnemers en alle schade automatisch gedekt zijn.

Controleer vóór vertrek bij uw directie:

• Of de uitstap officieel als schoolactiviteit erkend is.

• Of de route en geplande activiteiten onder de dekking vallen.

• Of ouders of vrijwillige begeleiders voldoende verzekerd zijn.

• Welke procedure u moet volgen bij een ongeval.

• Of de vervoersomstandigheden een specifieke controle vereisen.

Als een externe dienstverlener de activiteit organiseert, ontslaat dat de school niet van de verplichting om de eigen verzekeringsdekking en verplichtingen te controleren.

Bij twijfel kan uw directie of schoolbestuur de verzekeraar om een schriftelijke bevestiging vragen.

Mag een ouder een schooluitstap begeleiden?

Ja, ouders kunnen een uitstap begeleiden als de school daarvoor toestemming geeft.

Hun aanwezigheid is vaak waardevol, vooral bij jongere groepen of activiteiten waarbij de leerlingen moeten worden verdeeld.

Een ouder die meegaat, is echter niet zomaar een extra bezoeker. Hij of zij moet weten welke verantwoordelijkheden zijn toevertrouwd en de instructies van het onderwijsteam volgen.

Welke taken kan een ouder krijgen?

Afhankelijk van de activiteit en de goedgekeurde organisatie kan een ouder helpen toezicht te houden op een groep, de verplaatsingen begeleiden, de aanwezigheid controleren, de leerlingen aan de afspraken herinneren of problemen melden.

Het feit dat iemand ouder is, geeft hem of haar echter niet automatisch dezelfde bevoegdheden als een leerkracht. Pedagogische beslissingen en de algemene verantwoordelijkheid voor de organisatie blijven binnen het kader dat de school bepaalt.

De deelname van een ouder moet dus vooraf worden geregeld en goedgekeurd, en niet op de ochtend van vertrek worden geïmproviseerd.

Hoe brieft u de begeleiders?

Een briefing van tien minuten voor vertrek volstaat om de belangrijkste zaken duidelijk te maken.

Leg de route en toegestane zones uit, wijs de groepen toe waarop toezicht moet worden gehouden, bespreek de verzamelpunten en deel de contactgegevens van de verantwoordelijken.

Leg ook uit wat er moet gebeuren als een leerling gewond raakt, afdwaalt of de instructies niet opvolgt.

Controleer ten slotte of elke begeleider een opgeladen telefoon heeft en weet hoe hij of zij de verantwoordelijke leerkracht kan bereiken.

Hoe bereidt u een uitstapdossier voor de directie voor?

Een duidelijk dossier maakt het gemakkelijker om uw project goed te keuren. Het helpt ook om mogelijke problemen te herkennen voordat ze zich ter plaatse voordoen.

Hier volgt een eenvoudige opzet voor een uitstap van één dag, die u kunt aanpassen aan de procedures van uw school.

Welke bijdrage mag u aan de ouders vragen?

In de Federatie Wallonië-Brussel verbiedt het principe van kosteloos onderwijs scholen niet om voor bepaalde culturele of sportieve activiteiten een financiële bijdrage te vragen.

Er gelden echter voorwaarden. De kosten moeten overeenkomen met de werkelijke kosten van de activiteit, duidelijk worden meegedeeld en passen binnen het pedagogische project van het schoolbestuur of het schoolproject.

Voor het kleuteronderwijs geldt een jaarlijks maximumbedrag. Voor het schooljaar 2026-2027 bedraagt dit € 56,94 per leerling voor alle culturele en sportieve dagactiviteiten samen, inclusief verplaatsingen.

Dit bedrag geldt voor alle activiteiten van deze categorie die tijdens het schooljaar worden georganiseerd, niet voor elke uitstap afzonderlijk.

Ook in het lager onderwijs gelden voor toegestane kosten van culturele en sportieve activiteiten regels voor transparantie en facturering op basis van de werkelijke kosten. Het maximumbedrag van € 56,94 dat specifiek geldt voor het kleuteronderwijs, is daar echter niet van toepassing.

Controleer daarom vóór u een betalende activiteit boekt bij uw directie welk budget nog beschikbaar is en welke bedragen aan de gezinnen mogen worden gevraagd.

Raadpleeg omzendbrief nr. 9692 van 26 maart 2026 over kosteloos onderwijs voor de toepasselijke bepalingen.

Hoe motiveert u het pedagogische belang?

Een schooluitstap mag niet uitsluitend als een recreatieve activiteit worden voorgesteld.

Vertrek bij het overtuigen van uw directie vanuit de leerdoelen.

Een uitstap in de stad kan bijvoorbeeld bijdragen aan het observeren van erfgoed, het lezen van documenten, oriëntatie, samenwerking of probleemoplossend denken.

Beschrijf concreet wat de leerlingen zullen doen en hoe u de activiteit in de klas zult verwerken.

Een voorbereiding vóór de uitstap en een nabespreking achteraf zorgen ervoor dat het project meer samenhang krijgt.

Onvoorziene omstandigheden opvangen

Voorzie ook wat er gebeurt als een begeleider afzegt, een leerling niet kan deelnemen of de weersomstandigheden de activiteit bemoeilijken.

Het doel is niet om een eindeloos administratief dossier samen te stellen, maar om te laten zien dat belangrijke beslissingen vóór vertrek zijn genomen.

Een schooluitstap in de stad organiseren met Coddy

Een pedagogische uitstap in de stad kan ook de vorm aannemen van een urban escape game.

Met Coddy verkennen de leerlingen de stad in kleine teams. Ze gebruiken een mobiele app en lossen raadsels op die gebaseerd zijn op observatie, logica en samenwerking.

De teams kunnen verschillende routes volgen, zodat niet de hele klas zich naar dezelfde plek hoeft te verplaatsen.

Live opvolging voor de leerkracht

De organisator beschikt over een dashboard dat via een webbrowser toegankelijk is.

Hij of zij kan op een kaart de locatie en voortgang van elk team bekijken en een bericht sturen naar één team of naar alle deelnemers.

Dit hulpmiddel maakt het gemakkelijker om de uitstap te coördineren, vooral wanneer meerdere groepen tegelijk op pad zijn.

Het vervangt geen toezicht door volwassenen. De GPS-opvolging betreft de toestellen van de teams en garandeert niet dat elke leerling afzonderlijk gelokaliseerd of veilig is.

De begeleidingsregeling moet dus altijd worden afgestemd op de leeftijd van de deelnemers en door de school worden goedgekeurd.

Ook begeleiders kunnen deelnemen

Bij Coddy kunnen leerkrachten en begeleiders gratis meespelen met de PRO- en PREMIUM-formules.

Ze kunnen een eigen team vormen, als organisator actief blijven of beide combineren, voor zover dit verenigbaar is met hun verantwoordelijkheden.

Zo behoudt de leerkracht verschillende mogelijkheden om de dag af te stemmen op het niveau en de zelfstandigheid van de leerlingen.

Meer informatie vindt u in onze FAQ over schooluitstappen, met name bij de vragen “Kan ik mijn leerlingen tijdens het hele spel volgen?” en “Kunnen begeleiders en leerkrachten meespelen?”.

Test de activiteit voordat u ze aan uw school voorstelt

Om u te helpen uw dossier voor te bereiden, biedt Coddy een gratis demonstratie van de app en het dashboard aan.

Zo kunt u ontdekken hoe het spel werkt, nagaan of het bij uw klas past en een concreet project aan uw directie voorstellen.

Vraag gratis toegang tot de demonstratie aan

Vermeld in uw bericht dat u de schooldemonstratie wilt uitproberen. Daarna kan een offerte worden opgesteld op basis van het aantal leerlingen, de stad en de gekozen formule.

Vóór vertrek: de laatste controles

Een schooluitstap organiseren in Franstalig België vraagt vooral om een goede voorbereiding en afstemming met de directie.

In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, bestaat er geen algemene wettelijke tabel die voor alle daguitstappen hetzelfde aantal begeleiders voorschrijft.

U moet de begeleiding dus afstemmen op de werkelijke behoeften van de activiteit, de regels van uw school en de risico’s van de route.

Als de nodige toestemmingen zijn gecontroleerd, de ouders zijn geïnformeerd, de verzekeringsdekking is bevestigd, het budget is goedgekeurd en de taken zijn verdeeld, hebt u een stevige basis voor een uitstap die uw leerlingen iets bijbrengt.

Regelgevende bronnen en nuttige informatie

• Federatie Wallonië-Brussel, omzendbrief nr. 6289 van 3 augustus 2017, over de organisatie van pedagogische verblijven met overnachting.

• Federatie Wallonië-Brussel, omzendbrief nr. 9754 van 24 juni 2026, organisatie van het gewoon basisonderwijs voor 2026-2027.

• Federatie Wallonië-Brussel, omzendbrief nr. 9692 van 26 maart 2026, over kosteloos onderwijs in het gewoon en buitengewoon basisonderwijs.

• ChanGements pour l'égalité, “Ce que dit la loi”, analyse van verantwoordelijkheden en begeleidingsnormen.

• Enseignement.be, het officiële onderwijsportaal van de Federatie Wallonië-Brussel.

De informatie in dit artikel betreft scholen die onder de Federatie Wallonië-Brussel vallen. Ze is niet automatisch van toepassing op het Nederlandstalig onderwijs, dat onder de Vlaamse Gemeenschap valt.